SA GABI BAGO AKO TUMANGGAP NG PH.D., PINAGTAWANAN AKO NG ASAWA KO HABANG SINAHERA NG BIYENAN KO ANG BUHOK KO

—NGUNIT NANG TUMAYO ANG TATAY KO SA HARAP NG LAHAT KINABUKASAN, ISANG NAKAKAGIMBAL NA KATOTOHANAN ANG TULUYANG WUMASAK SA KANILANG BUHAY!

Puno ng pananabik at kaba ang aking dibdib habang maingat kong pinaplantsa ang itim na toga na isusuot ko kinabukasan. Ako si Althea Mendoza, at bukas ay pormal na igagawad sa akin ang aking Doctorate Degree (Ph.D.) sa Economics. Apat na taon ng puyat, pagod, at palihim na pag-aaral ang iginugol ko para maabot ang pangarap na ito.

Palihim, dahil para sa asawa kong si Mateo at sa kanyang inang si Doña Carmela, ang pag-aaral ko ay isang malaking insulto sa kanilang pamilya.

Isang kilalang pamilya ng mga negosyante ang mga Reyes sa aming probinsya. Nang magpakasal kami ni Mateo, inakala kong susuportahan niya ang aking mga pangarap. Ngunit mabilis na nagbago ang lahat. Ikinulong nila ako sa kanilang malaking mansyon upang maging isang simpleng palamuti at sunud-sunuran.

Habang masaya kong tinititigan ang aking toga, biglang bumukas nang marahas ang pintuan ng aking kwarto. Iniluwa nito si Doña Carmela, madilim ang mukha at may hawak na malaking gunting. Sa likuran niya ay nakatayo si Mateo, may mapangutyang ngiti sa kanyang mga labi habang humihigop ng alak.

“Anong kahibangan ito, Althea?!” matalim na sigaw ng aking biyenan. Lumapit siya at walang-awang hinablot ang togang pinaplantsa ko, sabay hagis nito sa sahig. “Sinabi ko na sa’yo, walang pupunta sa walang kwentang graduation mo bukas! Ipapahiya mo lang ang pamilya Reyes! Ano, gusto mong ipagmalaki sa lahat na mas mataas ang pinag-aralan mo kaysa sa asawa mo?!”

“Mama, pinaghirapan ko po ito,” mahinahon ngunit nanginginig kong sagot. Pilit kong inabot ang toga ko ngunit mabilis na hinawakan ni Doña Carmela ang aking buhok.

Napadaing ako sa sakit. Mahigpit ang sabunot niya sa akin. Bago pa man ako makapanlaban, naramdaman ko ang malamig na bakal ng gunting sa aking leeg.

Sa isang mabilis at malupit na galaw, ginupit niya nang pagkaikli-ikli at pagkapangit-pangit ang mahaba at alagang-alaga kong buhok. Nalaglag ang malalaking kumpol ng aking buhok sa malamig na sahig.

“Mateo! Tulungan mo ako!” sigaw ko, nagmamakaawa sa sarili kong asawa.

Ngunit humalakhak lamang si Mateo. Lumapit siya, tiningnan ang sira-sira kong buhok, at dumura sa sahig. “Bakit kita tutulungan? Tama si Mama. Masyado ka nang yumayabang dahil sa Ph.D. na ‘yan. Tandaan mo, Althea, ang mga babae ay hindi itinuturing na tao rito. Kayo ay palamuti lang, taga-silbi, at pabrika ng anak. Wala kang karapatang umangat sa akin!”

Nag-init ang buong pagkatao ko. Ang takot na palagi kong nararamdaman sa loob ng tatlong taon ay biglang naglaho, napalitan ng isang nag-aapoy na galit.

Hindi ako umiyak. Sa halip, buong lakas kong itinulak si Doña Carmela dahilan upang mapatumba siya sa sahig. Akmang sasampalin ako ni Mateo, ngunit mabilis kong nasalo ang kanyang kamay at buong higpit itong pinilipit. Sa gulat niya, binigyan ko siya ng isang malakas at malutong na sampal na nagpadugo sa kanyang labi.

“Hayop kayo!” galit na galit kong sigaw, ang boses ko ay umalingawngaw sa buong kwarto. “Hindi ako aso na pwede ninyong itali! At bukas, kukunin ko ang diploma ko kahit gumapang pa ako!”

Mabilis kong kinuha ang aking toga, ang aking laptop, at ang aking mga mahahalagang dokumento. Tinalikuran ko ang mag-inang sumisigaw ng mga banta at sumumpa na sisirain nila ang buhay ko.

Kinabukasan, araw ng aking graduation. Maaga akong pumunta sa isang salon upang ipaayos ang sinirang buhok ng aking biyenan. Ginawa itong isang napaka-elegante at maikling ‘pixie cut’ na nagbigay sa akin ng mas matapang at palaban na hitsura.

Puno ng mga tao ang malaking unibersidad. Tahimik akong nakaupo sa hanay ng mga magsisitapos, nakataas ang noo at puno ng dignidad.

Ngunit hindi pa natatapos ang kalbaryo. Nakita ko sina Mateo at Doña Carmela na pumasok sa auditorium. Umupo sila sa VIP section, halatang naroon hindi para suportahan ako, kundi para gumawa ng eskandalo at ipahiya ako sa harap ng lahat kung sakaling umakyat ako sa entablado.

Nang magsimula ang programa, ipinakilala ng Presidente ng Unibersidad ang Guest of Honor at ang pinakamalaking imbestor hindi lamang ng paaralan, kundi pati na rin ng buong probinsya.

“Salubungin po natin ang nag-iisang Chairman ng Mendoza Group of Companies… Don Arturo Mendoza!”

Tila huminto ang pag-ikot ng mundo nina Mateo at Doña Carmela nang marinig nila ang pangalang iyon. Namutla sila at nanlaki ang mga mata nang makita ang matandang lalaki na umakyat sa entablado.

Si Don Arturo Mendoza ay isang bilyonaryo na kinatatakutan at ginagalang ng lahat. Siya ang may hawak ng mga kontrata at nagpapautang sa naghihingalong kumpanya nina Mateo.

Ngunit ang hindi nila alam… si Don Arturo Mendoza ay ang aking tunay na ama.

Itinago ko ang aking pagkatao at yaman nang magpakasal ako kay Mateo dahil gusto kong mamuhay ng simple at maranasan ang totoong pag-ibig. Ngunit nang gabing saktan nila ako, tinawagan ko ang aking ama at sinabi ang lahat ng pang-aabusong ginawa nila sa akin.

Tumayo si Don Arturo sa harap ng mikropono. Ang kanyang malamig at matalim na paningin ay dumiretso sa kinauupuan nina Mateo at Doña Carmela.

“Magandang umaga,” simula ng aking ama, ang kanyang boses ay puno ng awtoridad. “Nandito ako ngayon hindi lang bilang isang negosyante, kundi bilang isang ama na labis na nagmamalaki sa kanyang anak na babae. Si Dr. Althea Mendoza.”

Nagsimulang magbulungan ang mga tao. Napanganga si Mateo. Napahawak sa kanyang dibdib si Doña Carmela, tila hihimatayin sa matinding kaba at kahiyaan.

“Ngunit bago ko batiin ang aking anak, mayroon akong mahalagang anunsyo,” patuloy ni Don Arturo, naglabas ng isang dokumento. “Kagabi, nalaman ko kung paano tratuhin ng pamilya Reyes ang aking nag-iisang anak. Sinabihan nila siya na ang mga babae ay hindi tao, at sinira nila ang buhok niya upang sirain ang kanyang dignidad.”

Umugong ang malakas na pagkabigla mula sa libu-libong tao sa auditorium. Ang lahat ng mata ay napako sa nanginginig na mag-ina.

“Kaya naman, epektibo ngayon din,” walang awang pahayag ng aking ama, “Bina-ban ko ang Reyes Group of Companies sa lahat ng industriya. Pinapasarado ko ang kanilang mga negosyo, at pinapa-foreclose ko ang mansyon kung saan nila inalipin ang anak ko. Tinatapos ko ang inyong pamilya.”

Tuluyang bumagsak sa sahig si Doña Carmela habang umiiyak nang malakas. Si Mateo ay napaluhod, lumuluha at nagmamakaawang sumisigaw ng tawad mula sa malayo. Inakala nilang madudurog nila ako, ngunit sa isang pitik lamang ng aking ama, nawasak ang buong buhay, kayabangan, at yaman na ipinagmamalaki nila.

Tinawag ang pangalan ko. Umakyat ako sa entablado, suot ang aking toga at ang aking bagong gupit na buhok. Sinalubong ako ng mahigpit na yakap ng aking ama. Habang isinusuot sa akin ang aking Ph.D. hood, tiningnan ko nang malamig sina Mateo na kinakaladkad na palabas ng mga gwardya dahil sa pag-eeskandalo.

Hindi na ako ang babaeng tahimik na umiiyak sa gilid. Ako ngayon ay si Dr. Althea Mendoza, isang babaeng may dangal, may paninindigan, at malayang magsisimula ng bagong buhay nang walang sinumang makakaputol ng aking mga pakpak.